ازقرنها پیش به منظورحفظ محیط ومحدوده ای بنام ملک که مردم درقالب یکسری مقررات ومحدودیتها درآن زندگی یا کارمی کنند،روشها وشگردهای مختلفی بکار گرفته شده است. بطوریکه در 3000 سال قبل ازمیلاد روشهایی درمصر قدیم برای اندازه گیری ابعاد زمینها بمنظورمالکیت واخذ مالیت انجام گرفته است و دلایلی دردست می باشد که بطورکلی مسئله اداره زمین و مالکیت از 2000 سال قبل توسط مصریها و بابلیها بصورت اولیه شبه کاداستر مطرح بوده است.
بنا به اظهاریک لغت شناس فرانسوی ریشه کاداستر( Cadastre ) کلمه یونانی Katastichon به معنی دفتریاداشت می باشد که درطول زمان درزبان لاتین تبدیل به Captastrum شده که به معنی ثبت استانهای مناطق مختلف کشوریونان که برای اخذ مالیات قسمت بندی شده بودند بکار رفته است.
درحال حاضردرزبانهای اروپائی این اصطلاح به نظامی اطلاق می شود که تدوین شده باشد برای ثبت مالکیت ها چه از نظردامنه و چه از نظرحدود آن، ولی اخیرا با بوجود آمدن نظامهای کاداستر یا کاداسترجامع برای ثبت اطلاعات گوناگون درباره زمین و یا حتی درباره محیط بکارمی رود.
هرگونه برنامه ریزی در خصوص زمین مستلزم داشتن اطلاعات راجع به پدیده ها و عوارض روی زمین است. اولین قدم برای برنامه ریزی تهیه نقشه است.
جمع آوری و ساماندهی این اطلاعات در نهایت به طراحی یک سیستم اطلاعات زمینی ( Land Information System ) منتهی می گردد.
کاداستر و انواع آن :
کاداستربه نظامی اطلاق می شود که هدف آن تعیین محدوده های تعریف شده به همراه اطلاعات حقوقی محدوده ها ازقبیل محدوده های املاک، جغرافیایی، طبیعی وغیره... .
الف- کاداستر ملکی:
1- کاداستر شهری 2- کاداستر زراعی
ب- کاداستر عمومی:
1- کاداستر مالی 2- کاداستر آبی 3- کاداستر سیاسی
4- کاداستر جغرافیایی 5- کاداستر جامع
برحسب هدف کلی که دریک نظام کاداسترتعقیب می شود آن سیستم نامگذاری می شود. لذا انواع کاداستر بسیار متنوع خواهد بود، چون درهرنظامی هدف خاصی تعقیب می شود.
دراینجا راجع به هرکدام ازمراحل بالا اشاره ای می کنیم:
1- کاداسترشهری Legal Cadastre :
هدف اصلی آن تعیین موقعیت منازل و خیابانها و کوچه ها است که البته درجوار آن اطلاعات مناسب دیگری نیزممکن است ضبط و ارائه شود و معمولا بنا به قیمت زیادی که نسبت به زمینهای زراعی دارند روشهای دقیق تری برای جمع آوری، نگهداری و ارائه اطلاعات در این نوع کاداستر بکار گرفته می شود.
2- کاداسترزراعی :
هدف ازآن تعیین حدود و مرزهای مزارع ودرجوارآن تهیه اطلاعات مورد نیازکشاورزی است که معمولا دارای دقت کمتری نسبت به کاداسترشهری است.
3- کاداسترمالی Fiscal Cadatre :
دراین نظام هدف اصلی اخذ مالیات است واطلاعات ملکی مورد نیاز برای تعیین مقدار ونحوه اخذ مالیات درآن جمع آوری می شود.
4- کاداستر سیاسی Political Cadastre :
کاداسترسیاسی توجه به تقسیم بندیهای منطقه ای ازقبیل استانها، بخشها، شهرستانها، ایلات و مرزهای بین المللی دارد که دراین نظام نیزاطلاعات لازم برای برنامه ریزی جهت تقسیمات منطقه ای تهیه می شود.
5- کاداسترجغرافیایی :
دراین نظام هدف تعیین مرزهای جغرافیایی است. همچنین درارتباط با حوزه های مختلف سیاسی، انسانی، طبیعی واستراتژیهای توسعه آنها بحث می کند.
6- کاداستر آبی Watery Cadastre :
دراین نظام هدف تعیین مرزهای آبی کشورها وحدود نفوذ هرکشوردرآبهای مجاورو مدیریت سواحل وبنادراست.
7- کاداستر 2014 :
این کاداسترترکیبی ازتجربه های کشورهای مختلف صاحب کاداستربوده، درنهایت علاوه برخدمت رسانی درتمام سطوح نه تنها حقوق خصوصی املاک بلکه حقوق عمومی املاک را درنظرمی گیرد.
8- کاداسترجامع (چند منظوره) :
کاداستر جامع یا کاداستربا کاربرد مضاعف عبارت است ازنظامی که علاوه بر برآورده
نمودن اهداف مورد نظردرتعریف کاداستربمعنی اخص، پاسخگوی نیازهای برنامه های عمرانی یا اجتماعی و اقتصادی دیگری که درآنها نیزتقسیم بندیهای زمین واستفاده ازآنها مورد نظراست باشد. بعبارت دیگرکاداسترجامع به نظامی اطلاق می شود که به عنوان یک سیستم مبنائی تدوین شده باشد که انواع دیگر کاداستر بتواند براین سیستم متکی باشند.
نقش کاداستر جامع در برنامه ریزیها:
برای هرگونه برنامه ریزی فضائی اعم از ملی و شهری وروستایی ، فرآیندی باید طی شود تا نتیجه مطلوب حاصل شود. نخستین مرحله ازاین فرآیند "شناخت" نام دارد که هرگونه تعلل و کاستی درآن مستقیما مراحل بعدی را با نقیصه هایی مواجه می سازد.
درشناخت است که ما پی به امکانات، استعدادها، موانع، کاستیها ودیگرپارامترهای گوناگون می بریم وبا منطقه مورد مطالعه آشنا می شویم وسپس با توجه به اهداف که مقاصد ودیدگاههای ما را ازبرنامه ریزیها روشن می سازد طرحها وراه حلهای مختلفی ارائه می دهیم. درمراحل بعد راه حل بهینه انتخاب می گردد تا به اجرای طرح منجر شود.
درمرحله شناخت طیف گوناگونی از مسائل منطقه بررسی می گردد. وضعیت توپوگرافی، اوضاع اقتصادی، بررسیهای اجتماعی، سیاسی، فرهنگی وغیره واینها همه مواردی است که درکاداسترجامع بایستی بعنوان مجموعه ای ازاطلاعات منطقه گردآوری شده باشد.
مراحل بعد ازشناخت عبارتند از: اهداف، طرحهای مختلف، طرح بهینه واجرای طرح.
لایه های اطلاعاتی در کاداستر جامع:
مواردی که مستقیما با کاداستر جامع در ارتباط است وتحت آن عنوان تهیه می شود عبارتند از:
1- حدود و وضعیت اراضی
2- ارزش اراضی و وجوح اخذ مالیات
3- کاربری روستایی وشهری
4- جمعیت و اطلاعات مربوطه
5- وضعیت ادارات وسازمان های اجرایی اداری
6- آثارباستانی
اما موارد دیگری هم به همراه موضوعات فوق می تواند درکاداسترجامع جمع آوری شود:
1- توپوگرافی
2-اطلاعات زمین شناسی و ژئوفیزیکی
3- خاک ها، پوشش گیاهی ، آلودگی ها و بهداشت
4- حیات وحش واقلیم
5- هیدرولوژی و فاضلاب
6- صنعت و اشتغال
7- حمل و نقل
8- سرویس های فوری
9- گاز، برق ، تلفن و... .
اما هر کدام از عناوین فوق الذکر می توانند بعنوان یک سرفصل باشند.
کاداستر از ضروریات زندگی:
توجه به کاداستردرکشورهای درحال توسعه وچه کشورهای توسعه یافته طی پانزده سال
اخیربطوربسیارمحسوسی درحال افزایش بوده است. لذا نظررا به پاره ای ازجنبه های متعدد
این رشته جلب می نمائیم:
1- مسائل جهانی: رشد جمعیت، محیط زیست و توسعه اقتصادی
2- مدیریت اراضی و کاداستر
3- نقشی را که کاداسترمی تواند به عنوان یک ابزارپیشرفت برای یک شهروند ایفا کند.
4- نقشی را که کاداسترمی تواند به عنوان یک ابزارپیشرفت برای دولت یا جامعه ایفا کند.
سیستم کاداستر:
سیستم مجموعه ایست ازاجزاء وعناصرمرتبط با هم که هدفی را برآورده می سازند. انواع سیستمها عبارتند از: سیستمهای بازوبسته، دینامیک واستاتیک، طبیعی ومصنوعی، کوچک و بزرگ، مجتمع وغیره.
کاداستر چه سیستمی است؟ سیستمی مهندسی و بزرگ و پویا که در زمره سیستمهای مجتمع باز قرار می گیرد.
بخشهای مختلف کار در یک نظام کاداستر:
بطورکلی هرنظام کاداسترشامل سه مرحله یا سه بخش زیراست :
الف- مرحله جمع آوری اطلاعات یا Data collection باشد که طی آن بسته به نوع کاداسترو بسته به روش آن اطلاعات لازم جمع آوری می گردد.
ب- مرحله دوم تنظیم ونگهداری اطلاعات جمع آوری شده است ( Data processing ).
ج- مرحله سوم، مرحله ارائه اطلاعات است که قسمتی یا کلیه اطلاعات ضبط شده برحسب نیاز دراخیاراستفاده کننده قرارمی گیرد.
روشهای کاداستر:
بخش فنی کاداستروبه عبارت دیگرسیستم نقشه برداری آن شامل جمع آوری، نگهداری و ارائه اطلاعات مربوط به وضعیت ملک از نظرموقعیت وحدود آن است. ازمهمترین وپراستفاده ترین بخشهای کاداستراست وحتی می توان گفت کلیه بخشهای دیگرکاردرنظام کاداستررا تحت الشعاع خود قرارمی دهد.
روشی را که برای نقشه برداری درسیستم کاداسترانتخاب می کنند، کاداستررا به همان روش می خوانند. روشهای جاری تهیه نقشه ولواینکه به گونه های بسیار متنوع ومتفاوت است می توان آنها را به سه نوع کلی تقسیم بندی نمود که عبارتند از:
1- روش تحریری 2- خطی 3- رقومی.
نقشه های کاداستر:
درشهرداریها ونهادهای محلی، رکوردهای کاداستر پایه ای هستند که براساس آنها املاک از یک نفربه نفردیگرمنتقل می شود، یا به منظوراخذ مالیات وعوارض ممیزی یا برای ارائه خدمات شهری به کار گرفته می شود. رکوردهای کاداسترشامل نقشه ها، اسناد، فایلهای دستی و کامپیوتری و سایرابزارحقوقی ورسمی می شود که اطلاعات حقوقی املاک را درخود دارند .
اجزاء کاداستر:
الف- داده های هندسی : مشتمل برنقشه های برداری وتصویری می باشد که به یکی از روشهای زیرتهیه می شوند:
1- روش نقشه برداری زمینی
2- روشه نقشه برداری فضایی
3- استفاده ازنقشه های موجود
ب- داده های توصیفی : شامل محتویات پرونده های ثبتی واطلاعات عمومی راجع به املاک است که به یکی ازصورتهای زیرکسب می شوند:
1- دفاترثبتی ودفاتراملاک
2- مراکزآمارواطلاعرسانی
3- آژانسهای مسکن وبنگاههای املاک
4- دستگاهها وسازمانهای خصوصی ودولتی وخدماتی
5- مراجعه به محل وتکمیل پرسشنامه مربوط به هرملک
ج- کامپیوتر
د- پرسنل متخصص ( آموزش دیده).
کاداستر ملکی:
براساس تعریف فدراسیون نقشه برداری جهانی ( FIS )کاداستر ملکی به سیستم تنظیم شده وضعیت وابعاد غیرمنقول یک منطقه اطلاق شده ، به طوری که اطلاعات اندازه، محدوده وموقعیت املاک در روی نقشه مشخص شده باشد ودربرگیرنده کلیه خصوصیات ثبتی ملکی باشد.
کاداسترملکی درغالب سیستم ثبت به نظامی مبدل می شود که اطلاعات هندسی جامع از محدوده کلیه املاک کشور را به همراه شناسه منحصر بفرد هر ملک مشخصات مالک ، حدود وحقوق مالک درملک وسایر حقوق متعلقه را به طور کامل دراختیارگرفته وامکان بازنگری پیوسته مجموعه اطلاعات فوق را معین نموده و بتواند وظایف خود را با دقت،
سرعت وصحت کامل انجام دهد . دراین صورت علاوه بر پاسخگویی به سوالاتی نظیرچه کسی و چطورپاسخگوی ملک درکجا واقع شده واندازه آن کجاست می باشد.
به بیان دیگرکاداسترملکی به نظام معینی برای جمع اوری پیوسته حداکثراطلاعات توصیفی، هندسی قابل اطمینان درباره کلیه قطعات اطلاق گردیده به طوری که دریک سیستم مرتبط عادلانه ترین قضاوت را درسریع ترین زمان ممکنه بین تمامی طرفین مدعی بر قرارنموده و نیزبتواند کلیه قطعات را با هرشکلی که دارا هستند بازسازی وتفسیرنمایند .
انواع سیتمهای ثبتی:
الف- از نظر حوزه عملیاتی:
1- ثبت موردی: دراین حالت عملیات ثبت وکاداستردرپی درخواست مالک درهنگام اعمال روالهای ثبت نظیرفروش، انتقال، تغییرکاربری ویا تجدید وتجمیع وافرازمالک مصداق می یابد وپوشش نبوده وترم اجباروجود ندارد مگربا درخواست مالک.
2- ثبت سیستماتیک: دراین حالت عملیات ثبتی وکاداستردرپی یک سیاست کلان کشوری برای کلیه مناطق،زمینها واملاک جاری می گردد. خواه مالک رضایت داشته باشد یا نه.
ب- از نظرنوع فرآیند انتقال و تاریخچه صدور سند:
1- ثبت عناوین: دراین نوع ثبت عملیات انتقال بایستی مستقیما درسند قطعی مالک منعکس گشته وهیچ سند رسمی ویا غیررسمی واسطه ای درطول جریان انتقال حضور ندارد. لذا سند جدید با ذکر نام مالک جدید درسند اولیه ایجاد می شود.
2- ثبت سند: دراین حالت انتقال قطعی به کمک اسناد جانبی و واسطه صورت می گیرد و برای انتقال به نام مالک جدید جریان حقوقی موضوعی طی می شود.
خواص هندسی ثبت:
- تحریرحدود وصدور سند - تجمیع - تفکیک - بروز کردن نقشه های موجود - افراز
طرح کاداستر 18 استان کشور در حال فعالیت است
سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در صدد بهینه‌سازی سیستم کاداستر در ایران است
تولید و بهنگام سازی سیستم‌‏های اطلاعات کاداستر از وظایف اصلی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور است.
سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برای ایجاد و مدیریت بهینه سیستم اطلاعات طرح کاداستر, اقدام به تولید و بهنگام سازی نقشه‌‏های شهری در مقیاس 1:500 و جمع‌آوری و به‌روز رسانی اطلاعات مثبتی مربوط کرده است.به گزارش ایلنا, تولید و بهنگام سازی نقشه‌‏های رقومی و جمع‌آوری, اخذ و به روزرسانی اطلاعات ثبتی مکانیزاسیون سیستم ثبت, فرهنگ‌سازی, اطلاع‌رسانی, آموزش و در نهایت بهینه سازی طرح کاداستر به منظور تبدیل آن به یک سیستم پایه برای ایجاد کاداستر جامع و چند منظوره از نیازهای اصلی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور محسوب می‌‏شود.
امروزه ایجاد زیر ساخت‌‏های لازم برای تسهیل و تسریع امور اطلاع‌رسانی از ضروریات جوامع بشری بوده و در این رابطه اطلاعات ثبتی و کاداستری نقش کلیدی در مدیریت بهینه منابع دارند.
گفتنی است، این زیرساخت‌‏ها که به زیرساخت اطلاعات مکانی (SDI) معروفند, از حدود یک دهه قبل به شدت در حال توسعه بوده و در سطوح محلی, شهری, استانی, منطقه‌‏ای, ملی و جهانی گسترش یافته‌‏اند.
این گزارش حاکی است، طرح کاداستر در حال حاضر در 18 استان کشور در حال فعالیت بوده و نقشه یکپارچه سازی شده شهرهای استان‌‏های ایلام, زنجان و قزوین آماده شده است.
شایان ذکر است، این عملیات در استان کرمانشاه به غیر از شهر کرمانشاه و نیز در برخی از شهرهای سایر استان‌‏ها به اتمام رسیده است.
شایان ذکر است، هدف‌‏های کمی طرح کاداستر کشور شامل تعیین محدوده های قانونی مالکیت انواع احداثات و اراضی مربوط به افراد حقیقی, حقوقی, دولتی و موقوفه مربوط به یک میلیون و 200 هزار هکتار کاداستر شهری, بازنگری اطلاعات و نقشه‌ها در طول برنامه و در نهایت تغییر سیستم موجود ثبت به ثبت نوین بوده است.
این گزارش می‌‏افزاید: در حال حاضر مجموع مساحت شهرهایی که عملیات تهیه نقشه کاداستر آنها به اتمام رسیده، بالغ بر 220 هزار هکتار بوده که با توجه به رقم فوق مربوط به مساحت پیش بینی شده شهری درصد کار انجام شده از کل کشور حدود 18 درصد است.
طبق این گزارش، اهم اهداف کیفی طرح اجرایی شامل اصلاح و ایجاد یک نظام ثبت نوین به اجرای توانمندی برای سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در اجرای وظایف خود به بهره‌‏وری بهینه از نظام اطلاعات کاداستری در ارایه خدمات و اطلاعات کاداستری در سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و سایر دستگاه‌‏های اجرایی و توسعه علم و فناوری کاداستر, بومی کردن و کاربردی کردن آن در سازمان ثبت و اسناد املاک کشور بوده است.
گفتنی است، موضع‌گیری جهانی در قبال مدیریت زمین و دارایی‌‏های مربوطه مشخص کنند. لزوم وجود و به خدمت‌گیری کاداستر بوده و ارتقای اولویت توسعه و بهبود سیستم‌های کاداستر نسبت به بسیاری از فعالیت‌‏های دیگر و قرار گرفتن آن در فهرست اهم فعالیت‌‏ها و راهکارهایی که مجامع بین‌المللی از قبیل سازمان ملل و بانک جهانی مطرح می‌‏کنند, نیز تایید‌کننده موضع‌‏گیری مزبور خواهد بود.
شایان ذکر است، این مجامع در ارایه دلایل چنین رویکردی به بیان برخی مزایای کلی و استراتژیک کاداستر می‌‏پردازند که عبارت از بهبود و سطح زندگی, حرکت به سمت توسعه پایدار با ایجاد بستری مناسب برای مدیریت موثر زمین و منابع مربوطه بالاخص منابع طبیعی و ارتقا و بهبود ساختارهای مالی با اعمال مدیریت موثر درآمدهای مالیاتی است. نکته مهم در ترسیم رویکرد فوق، تاکید خاصی است که بر لزوم ارتقای کاداستر از وضعیت موجود در جهت تبدیل شدن آن به افرادی زیرساختاری صورت می‌‏گیرد. به طوری که می‌‏توان گفت کاداستر به عنوان بستری مناسب برای انجام مشارکت در زمینه مدیریت زمین و دارایی‌‏های آن در سطح جهانی و به صورت یکپارچه نگریسته می‌‏شود.
گفتنی است، در سال 1994, کمیسیون 7فدراسیون بین‌المللی نقشه برداران, چشم‌اندازی برای کاداستر مدرن در بیست سال آینده ترسیم کرده که به کاداستر 2014 معروف است. طبق این گزارش، چشم انداز کاداستری تهیه شده در این کمیسیون به طور کامل تغییرات نقش دولت‌‏ها در جامعه، رابطه رو به تغییر انسان و زمین, تاثیر شگرف فناوری روی اصلاحات کاداستر, نقش رو به تغییر نقشه برداران در جامعه و نقش روز افزون بخش خصوصی در عملیات کاداستر را مورد بررسی و تاکید قرار داده است.
گفتنی است، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور نیز در نظر دارد طرح بهینه سازی سیستم کاداستر در ایران را با الهام گرفتن از اصول کاداستر 2014 بنا کنند.

کاداستر سه بعدی ، مدل کردن اطلاعات سه بعدی ، ثبت سه بعدی
چکیده :
در ثبت سه بعدی Dutchِِ ِ یک شئ سه بعدی (از قبیل املاک) می تواند به صورت یک تکۀ کامل درآید . سپس به صورت واحدهای حقوقی مشترک (آپارتمان) درآید . هندسۀ این اشیاء قانونی همگی مبنا بر نقشۀ مسطحی که اجزاء به صورت فضای دو بعدی می باشند . در مناطق با کاربرد بسیار زیاد یک تمایل مبنی بر استفاده از یک فضا در بالا و یا زیر سطح می باشد .( ساختمان ها بر بالای یکدیگر، زیرساخت ها در بالا و زیر زمین ، یک افزایش صعودی ، تعدادی از کابل ها و لوله ها آپارتمان ها در بالای مغازه ها
/ ادارات و... )
از نقطه نظرقانونی ثبت در حال حاضر اثبات شده است که قوانین ثبت برای به ثبت رساندن قوانین مربوط به اشیاء سه بعدی کافی می باشد .
به هر حال هلند قصد دارد تا از یک سیستم ثبت متّحد ، قابل تحمّل و بهره ور در آینده اطمینان حاصل کند . بنابراین یک تحقیق انجام شده است در بخش ژئودزی با همکاری کاداستر هلند تا یک نمونه آزمایشی سیستم اطلاعات زمینی تا بتواند کلیه اعمال مربوط به اطلاعات3بعدی را به طور مناسب انجام دهد .
اطلاعات بر روی اشیاءِ سه بعدی در جهان واقعی ( از قبیل : هندسه ، موقعیت ، وابسته ها و توابع ، از لحاظ قانونی ) باید نگهداری شوند تا در نهایت قابل دستیابی برای ادارات کاداستر باشند .
در این تحقیق ما قصد داریم تا روش های انجام شده در هلند را شرح دهیم و نتایج کارمان را با کارگاه کاداستر سه بعدی ارتباط خواهیم داد ، که در Delft سازماندهی شده است در هلند در نوامبر سال 2001 .
این کارگاه توسط FIG حمایت می شود .